4
صدای پــــــای یک قدرت جدید رسانه‌ای

نگاهی به تاریخچه و وضعیت پادکست‌ها

  • کد خبر : 8275
  • 09 دی 1399 - 11:54
نگاهی به تاریخچه و وضعیت پادکست‌ها
پادکست‌های فارسی در دهه 90 رشد چشمگیری داشتند و جای خودشان را در اپلیکیشن‌های موسیقی و کتاب هم باز کرده‌اند و توانسته‌اند مخاطبان جوان زیادی را به‌سمت خودشان بکشانند.

به گزارش خبرگزاری شنو، هنوز زیاد فاصله نگرفته‌ایم از دورانی که واکمن‌ها همراه آدم‌ها بودند و بعدش هم MP3 آمد که جای کمتری می‌گرفت اما تعداد آهنگ‌ها یا فایل‌های صوتی بیشتری می‌توانستی بشنوی. قبل از همه اینها هم رادیو بود که انگار آمده بود تنهایی انسان عصر تازه را پر کند. آدمیزاد از ابتدای خلقتش به صدا توجه بیشتری داشته و تمایلش به شنیدن قصه‌ها از همین خصوصیت آمده است. رادیو همراه همیشگی بسیاری از انسان‌ها شد و حتی با وجود تلویزیون، همچنان دوستش داشتند. ساختن دنیای شخصی و استفاده از اطلاعات به‌روز و سریع، فضایی را به‌وجود آورد که رسانه‌های صوتی تازه به‌وجود بیایند. یکی از این رسانه‌های تازه پادکست است. شاید در سال 2001 و وقتی که «آدام کری» از ستاره‌های معروف MTVبه دیوید وینر پیشنهاد کرد سیستمی به‌وجود آید که در طول شب فایل‌ها دانلود شود تا کاربر صبح روز بعد بتواند به‌راحتی آنها را باز کند و مورد استفاده قرار دهد، فکرش را نمی‌کرد که این ایده منتج به تولید پادکست شود. دیوید وینر شروع به کار کرد اما مهم‌ترین مانع او، سرعت بسیار پایین اینترنت بود که باعث می‌شد دانلود فایل‌ها زمان زیادی ببرد. اما چندسال بعد در سال ۲۰۰۳ با افزایش سرعت اینترنت، وینر موفق شد ایده را عملی کند. در اولین پادکست جهان با او مصاحبه شد و از آن روز وینر را پدر وبلاگ،RSS  و پادکست می‌شناسند. اما یک‌سال بعد کلمه پادکست اولین‌بار توسط بن همِرزلی، روزنامه‌نگار و تحلیلگر تکنولوژی در مقاله‌ای تحت‌عنوان «انقلاب شنیداری» در روزنامه گاردین مورد استفاده قرار گرفت.

درواقع پادکست از ترکیب دو واژه iPod (دستگاه پخش موزیک اپل) و Broadcast (پخش- گسترده) ساخته شده است. هرچند روز هشتم مهرماه را روز جهانی پادکست نامگذاری کرده‌اند اما عمر پادکست‌ها به 20سال هم نرسیده و در همین مدت کوتاه توانسته‌اند برای خودشان جایگاه قابل‌اعتنایی دست‎وپا کنند و از نظر اقتصادی نیز به درآمدزایی کلان برسند. شاید برخی گمان می‌کردند که پادکست‌ها همان شبکه‌های رادیویی هستند اما گذشت زمان و افزایش تولیدات پادکستی نشان داد که اینها امکان و فضایی را به مخاطب می‌دهند که اصولا در رادیو نیست. اگر رادیو رسمی است و برنامه پخش ثابتی دارد و شنونده هیچ‌اختیاری در زمان پخش و محتوای آن ندارد اما پادکست صمیمی و سریع است و قدرت انتخاب مخاطبش را به بالاترین حد ممکن می‌رساند. پادکست‌ها با کتاب صوتی هم تفاوت دارند. کتاب صوتی صرفا روخوانی یک کتاب است اما پادکست‌ها کتاب را می‌خوانند، تعریف و سپس تحلیل می‌کنند.

گفته می‌شود نخستین پادکست در ایران در اواخر سال ۸۳ راه‌اندازی شده و از رادیو «هودر» و عبدالقادر بلوچ و محمود بشاش به‌عنوان اولین‌های پادکست ایرانی نام می‌برند. پادکست‌های فارسی در دهه 90 رشد چشمگیری داشتند و جای خودشان را در اپلیکیشن‌های موسیقی و کتاب هم باز کرده‌اند و توانسته‌اند مخاطبان جوان زیادی را به‌سمت خودشان بکشانند. براساس بررسی‌ها اکثر مخاطبان پادکست‌ها جمعیت تحصیلکرده یا دانشگاهی هستند و شاید این مهم‌ترین تفاوتش با رادیو باشد. یکی دیگر از تفاوت‌های پادکست با رادیو کاهش انحصار در انتشار محتواست. همین تنوع، افزایش سرعت اینترنت و شناخت بیشتر جامعه باعث شد که از سال ۹۴ پادکست فارسی وارد دوره جدیدی شود. پادکستر‌هایی مانند علی بندری با پادکست «چنل‌بی»، شاهین جوادی‌نژاد و رضا حریریان با «استرینگ‌کست» از چهره‌های مشهور سال‌های ۹۴ و ۹۵ فضای پادکست فارسی بودند. تعداد پادکست‌های فعال و قوی که تعدادشان به‌سختی به ۲۰ می‌رسید، طی یکی، دو سال از 100 عنوان هم گذشت. موسیقی، فوتبال، اقتصاد، قصه‌سرایی، تاریخ، روانشناسی و فلسفه مهم‌ترین و بیشترین موضوعاتی بودند که برایشان پادکست ساخته شد. پای پادکست‌ها به توئیتر و بعد به اینستاگرام هم باز شد و توانستند خودشان را به‌عنوان یک رسانه تاثیرگذار تحمیل کنند.

 چرا پادکست؟  و انواع آن

دلایل مختلفی برای تولید و استقبال از پادکست‌ها گفته می‌شود. اما اجازه دهید تعدادی از این دلایل را در ادامه بیاوریم و آنها را مرور کنیم. پیش از این گفتیم که تفاوتش با رادیو، صمیمت و غیررسمی بودن آن است و البته این مهم‌ترین ویژگی آن محسوب می‌شود. پادکست‌ها محدود به زمان و مکان خاصی نیستند و مانند یک راوی قصه عمل می‌کنند و انسان‌ها شنیدن قصه و داستان را خیلی دوست دارند. با اینکه تماشای ویدئو برای خیلی‌ها جذابیت بیشتری دارد، اما پادکست این امکان را برای مخاطب فراهم می‌کند تا قوه تخیل خود را به‌کار بیندازد و از شنیدن پادکست لذت ببرد. درواقع شما می‌توانید دنیای ذهنی خودتان را بسازید. گوش دادن به پادکست بسیار راحت است و حین انجام هر کار دیگری می‌توانید موضوعات موردعلاقه خود را در قالب پادکست دنبال کنید. البته این ویژگی برای رادیو و کتاب صوتی هم وجود دارد. دنیای پادکست تمامی ندارد. چه مباحث تخصصی یا مباحث عمومی، همیشه پادکست خوب و کاملی برای آنها پیدا می‌شود که می‌توانید تا ساعت‌ها خود را غرق آنها کنید. پادکست درکنار سرگرم‌کننده بودن، می‌تواند فرم رسانه‌ای داشته باشد، یعنی درکنار صمیمیت، ساختار رسانه‌ای خودش را هم حفظ کرده و تبدیل به یک صرفا دورهمی دوستانه نشده است. پادکست‌ها انواع مختلف دارند؛ تک‌نفره، دونفره، چند نفره همراه با میزبان، میزگرد و پادکست داستانی از این دسته هستند که محبوب‌ترین نوع پادکست در ایران و جهان تک‌نفره است.

آمارها

اکتبر 2004 بود که کلمه‌ پادکست، 2750 بار در گوگل سرچ شد و جرج دابلیو بوش هم تبدیل به اولین رئیس‌جمهور آمریکایی شد که پادکست ساخت. طبق یک آمار جهانی در سال 2015 تعداد افرادی که کلمه پادکست را جست‌وجو کرده‌اند به عدد 100 میلیون رسیده است، یعنی 11 سال زمان نیاز بود تا این تعداد 50 میلیون برابر شود. امروز اما حدود یک میلیون برند پادکست مختلف وجود دارد و حدود ۳۰۰ میلیون قسمت پادکست در سطح فضای مجازی یافت می‌شود. در سال ۲۰۱۸ بر طبق آماری که اپل در مراسم WWDC از تعداد پادکست‌ها و تعداد قسمت‌های منتشرشده ارائه داد، در آن سال بیش از ۵۵۰ هزار پادکست در دنیا وجود داشت که مجموعا بیش از 5/18 میلیون قسمت منتشر کرده بودند. این آمار در سال بعد یعنی ۲۰۱۹ با رشد قابل‌توجهی به بیش از ۷۰۰ هزار پادکست و بیش از ۲۹ میلیون قسمت رسید. همچنین این پادکست‌ها به ‌بیش از ۱۰۰ زبان در اپل پادکست (Apple Podcasts) منتشر شده‌اند. از بین همه دسته‌بندی‌های موضوعی پادکست، پنج دسته‌بندی، «جامعه و فرهنگ»، «کسب‌وکار»، «کمدی»، «اخبار و سیاست» و «سلامت» پرطرفدارترین دسته‌بندی در بین پادکست‌ها بوده‌اند. براساس مقاله سایت «فوربو» سه منبع «سایت هزارو»، «ناملیک» و «شنوتو» برای محاسبه تعداد پادکست‌های فارسی درنظر گرفته شده است، از لحاظ تکنیکی پادکست باید از طریق فید RSS توزیع و پخش شود. پس نمی‌توان بسیاری از فایل‌های صوتی را که در سایت‌ها یا تلگرام منتشر می‌شوند به‌عنوان پادکست در نظر گرفت. در شنوتو که شرایط ساخت پادکست راحت‌تر است به عدد ۱۷۰۰ پادکست می‌رسیم. اما در ناملیک کمی اوضاع فرق می‌کند؛ در سایت قسمتی برای ساخت حساب کاربری به‌عنوان پادکستر وجود ندارد و پادکسترها باید با ایمیل این سرویس برای ساخت کانال هماهنگی‌های لازم را انجام دهند. به همین دلیل تعداد پادکست‌های منتشرشده در این سرویس معتبرتر و تعدادش حدود ۳۵۰ است. براساس دسته‌بندی سایت هزار و ۲۷۹ پادکست فارسی منتشر شده‌اند که توسط فید RSS توزیع شده‌اند. پس طبق تعریف تکنیکی پادکست، تعداد پادکست‌های فارسی را می‌توان کمتر از ۳۰۰ پادکست دانست. همچنین می‌توان از دسته‌بندی‌های موضوعی «جامعه و فرهنگ»، «هنر»، «فناوری»، «آموزش» و «کسب‌وکار» به‌عنوان پرطرفدارترین دسته‌بندی پادکست‌های فارسی نام‌ برد.

براساس آمار دیگری در آمریکا ۴۹ درصد شنوندگان در خانه به پادکست گوش می‌دهند. ۲۲ درصد درحال رانندگی، ۱۱ درصد هنگام کار، ۴ درصد هنگام استفاده از وسایل حمل‌نقل عمومی، ۴ درصد هنگام تمرین ورزشی، ۳ درصد درحال پیاده‌روی و ۷ درصد هم در سایر موقعیت‌ها به پادکست گوش می‌دهند. در آمریکا ۶۴ درصد مردم می‌دانند که پادکست چیست اما آنهایی که می‌دانند «معاون اول رئیس‌جمهور کیست؟» فقط ۴۰ درصد هستند.

۸۰ درصد شنوندگان پادکست تمام محتوا یک قسمت یا بیشتر آن را گوش می‌دهند. همچنین افراد به‌طور میانگین ۶پادکست را در اپلیکیشن‌های پادکست دنبال (Subscribe) می‌کنند و در طول هفته به بیش از هفت پادکست مختلف گوش می‌دهند. ۱۹ درصد از شنوندگان پادکست هم تمایل دارند که سرعت پخش را بیشتر کنند و سریع‌تر گوش دهند. یک امکان مفید اپلیکیشن‌های پادکست این است که شما می‌توانید سرعت پخش پادکست را کند و تند کنید. آن دسته از شنوندگان پادکست که به‌صورت هفتگی پادکست گوش می‌دهند، به‌طور میانگین در هفته ۶ ساعت و ۳۷دقیقه مشغول گوش دادن به پادکست هستند.

منابع رسمی نشان می‌دهند که در سال ۲۰۱۵ پادکست‌ها ۶۹ میلیون دلار درآمد داشته‌اند. در سال‌های ۲۰۱۶، ۲۰۱۷، ۲۰۱۸ به ترتیب، ۱۱۹، ۳۱۴ و ۴۰۲ میلیون دلار درآمد پادکست‌ها بوده است. در سال ۲۰۱۹ این عدد به ۵۱۴ میلیون دلار رسید و در سال ۲۰۲۰، مجموع درآمدزایی پادکست‌ها به ‌عدد 650 میلیون دلار رسیده است.

جمعیت تحصیلکرده و نسبتا مرفه جامعه بیشتر به پادکست جذب می‌شوند، درواقع ۴۵ درصد احتمال دارد که شنونده‌ پادکست مدرک دانشگاهی داشته باشد و ۶۸ درصد از این افراد مدرکی بالاتر از لیسانس دارند. همچنین درصد زیادی از شنونده‌های پادکست جزء افراد پر درآمد جامعه هستند، در آمریکا ۴۵ درصد از شنونده‌های پادکست درآمدی بالای ۲۵۰ هزار دلار در سال دارند.

۶۷ درصد مخاطبان کل پادکست‌ها در آمریکا و جهان، بین ۱۸ تا ۴۴ سال سن دارند که نشان می‌دهد اکثر مخاطبان پادکست در بازه سنی جوان هستند. اما تعداد شنوندگان با سن بالاتر از ۴۴ سال هم قابل‌توجه است.

بازه سنی ۱۸ تا ۲۴ سال: ۱۸ درصد آمار شنوندگان پادکست
بازه سنی ۲۵ تا ۳۴ سال: ۲۸ درصد آمار شنوندگان پادکست
بازه سنی ۳۵ تا ۴۴ سال: ۲۱ درصد آمار شنوندگان پادکست
بازه سنی ۴۵ تا ۵۴ سال: ۱۶ درصد آمار شنوندگان پادکست
بازه سنی ۵۵ تا ۶۴ سال: ۱۱ درصد آمار شنوندگان پادکست
بازه سنی بزرگ‌تر از ۶۵ سال: ۶ درصد آمار شنوندگان پادکست

براساس آمار امیرحسین مددی، موسس و مدیرعامل پلتفرم صوتی شنوتو، شنیدن پادکست از سال 2008 تا 2020 از رشد بالایی برخوردار بوده که پادکست را در رتبه هفت علاقه‌مندی مخاطبان برای شنیدن فایل صوتی قرار داده است. به گفته مددی، 52درصد مردان و 48درصد زنان جهان، شنونده پادکست هستند. در ایران این نسبت 65 به 35 است که نشان می‌دهد پادکست در جذب علاقه‌مندی زنان هنوز مجال رشد دارد.

درحال‌حاضر بیش از 11 دسته‌بندی موضوعی برای پادکست‌های فارسی تعریف شده است که هشت موضوع اصلی شامل مدیریت و کارآفرینی با 20 درصد، سلامت و سبک زندگی با 16 درصد، شعر و ادبیات با 15 درصد، روانشناسی و جامعه با 15 درصد، تاریخ و هنر با 13 درصد، علم و تکنولوژی با چهار درصد، کمدی و سرگرمی با سه درصد و سایر موضوعات با 14 درصد، موضوعات مورد علاقه شنوندگان ایرانی را تشکیل می‌دهند. همچنین 87 درصد کاربران از طریق وب و 13 درصد از طریق اپلیکیشن‌های تلفن همراه از محتوای صوتی و پادکست‌ها استفاده می‌کنند.

لینک کوتاه : https://shenonews.com/?p=8275

برچسب ها

ثبت دیدگاه

دیدگاهها بسته است.